برگزاری وبینار تخصصی بررسی آینده فین‌تک در عصر هوش مصنوعی؛ از بازطراحی مدل‌های کسب‌وکار تا چالش‌های حکمرانی و رگولاتوری

وبینار بررسی آینده فین‌تک در عصر هوش مصنوعی؛ از نوآوری تا رگولاتوری؛ با حضور جمعی از متخصصان و فعالان صنعت مالی و با تدریس دکتر علیرضا امیدوند، استاد دانشگاه و کارشناس ارشد توسعه کسب‌وکار، برگزار شد. وی در این رویداد به واکاوی عمیق تاثیر تحول‌آفرین هوش مصنوعی بر مدل‌های سنتی بانکداری پرداخت و تاکید کرد: فناوری زمانی ارزش‌آفرین است که نه تنها فرآیندها را سریع‌تر کند، بلکه قواعد بازی؛ از مدل کسب‌وکار و ساختار رقابت تا رگولاتوری؛ را از نو بنویسد.

در این نشست، آینده‌ی صنعت فین‌تک در سایه گسترش هوش مصنوعی و تاثیر این فناوری بر مدل‌های کسب‌وکار، زنجیره ارزش خدمات مالی، ساختار رقابت، مدیریت ریسک و چارچوب‌های حکمرانی و رگولاتوری مورد بررسی قرار گرفت.

دکتر امیدوند در ابتدای این وبینار با طرح این پرسش که «هوش مصنوعی دقیقا چه چیزی را در صنعت مالی تغییر می‌دهد؟» تاکید کرد که نگاه صرف به کاربردهای هوش مصنوعی، برای درک تحولات پیش‌روی صنعت مالی کافی نیست. به گفته‌ی وی، تفاوت اصلی میان استفاده از هوش مصنوعی برای بهبود فرآیندهای موجود و به کارگیری آن برای بازطراحی محصولات، تصمیم‌گیری‌ها و مدل‌های کسب‌وکار، می‌تواند تعیین‌کننده جایگاه بازیگران صنعت در سال‌های آینده باشد.

وی با مرور موج‌های مختلف فناوری از اینترنت و تلفن همراه گرفته تا رایانش ابری، کلان‌داده و بلاک‌چین؛ توضیح داد که هر یک از این فناوری‌ها بخشی از صنعت مالی، از کانال‌های ارایه‌ی خدمات و زیرساخت گرفته تا داده و اعتماد، را متحول کرده‌اند؛ اما هوش مصنوعی می‌تواند به طور مستقیم بر فرآیند ادراک، تصمیم‌گیری و اقدام اثر بگذارد و به همین دلیل، تغییراتی عمیق‌تر در معماری خدمات مالی ایجاد کند.

در ادامه‌ی این وبینار، پنج تحول بنیادین در مسیر توسعه‌ی فین‌تک‌ها مورد توجه قرار گرفت: گذار از خدمات فقط دیجیتال به خدمات هوشمند، حرکت از شخصی‌سازی عمومی به فوق‌شخصی‌سازی، تغییر از رویکرد واکنشی به رویکرد پیش‌بینی‌کننده، گذار از پشتیبانی تصمیم به اتوماسیون تصمیم و در نهایت، حرکت به سمت الگوی همکاری انسان و هوش مصنوعی.

بر اساس مباحث مطرح‌شده در این نشست، یکی از مهم‌ترین تغییرات پیش‌روی صنعت مالی، حرکت از فین‌تک‌های سنتی به کسب‌وکارهای «AI-Native» یا کسب‌وکارهایی است که هوش مصنوعی در هسته‌ی معماری آن‌ها قرار دارد. در این الگو، هوش مصنوعی تنها یک قابلیت جانبی یا افزونه برای محصولات موجود نیست؛ بلکه داده، تحلیل، پیش‌بینی، تصمیم‌گیری و اقدام؛ در یک زنجیره‌ی هوشمند و پیوسته با یک‌دیگر ترکیب می‌شوند.

دکتر امیدوند هم‌چنین با اشاره به تاثیر هوش مصنوعی بر زنجیره‌ی ارزش خدمات مالی، این تحول را محدود به یک بخش خاص ندانست و حوزه‌هایی هم‌چون جذب و شناخت مشتری، اعتبارسنجی، مدیریت ریسک، کشف و پیشگیری از تقلب، عملیات داخلی، خدمات پس از فروش و حتا مدل‌های کسب‌وکار را در معرض بازطراحی اساسی عنوان کرد.

در بخش دیگری از این نشست، موضوع تحول اعتبارسنجی و مدیریت ریسک مورد توجه قرار گرفت. بر اساس مباحث ارایه‌شده، استفاده از داده‌های رفتاری و پردازش مستمر اطلاعات می‌تواند صنعت را از مدل‌های سنتی اعتبارسنجی به سمت «هوش ریسک مستمر» حرکت دهد؛ مدلی که در آن ارزیابی ریسک می‌تواند به صورت پویا و متناسب با تغییرات رفتار و شرایط مشتری به‌روزرسانی شود.

با این حال، در کنار فرصت‌های ایجادشده، چالش‌های مهمی نیز مورد تاکید قرار گرفت. موضوعاتی هم‌چون پاسخ‌گویی در تصمیم‌های خودکار، احتمال تبعیض الگوریتمی، حریم خصوصی، شفافیت، امنیت و تعیین حدود اختیار هوش مصنوعی، از جمله مسایل مهمی هستند که با گسترش نقش این فناوری در تصمیم‌گیری‌های مالی اهمیت بیش‌تری پیدا می‌کنند.

در همین زمینه، تاکید شد که هرچه تصمیم‌گیری و اجرای فرآیندها بیش‌تر به هوش مصنوعی واگذار شود، مساله‌ی حکمرانی و پاسخ‌گویی نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. به بیان دیگر، هوش مصنوعی می‌تواند بخشی از بار محاسبات و تحلیل را بر عهده بگیرد، اما مسئولیت و پاسخ‌گویی نسبت به تصمیم‌های اتخاذشده هم‌چنان نیازمند سازوکارهای مشخص انسانی و سازمانی خواهد بود.

موضوع امنیت و مقابله با تقلب نیز یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در این وبینار بود. در این نشست، به نقش هوش مصنوعی در حرکت از کشف واکنشی تقلب به سمت پیشگیری پیش‌بینانه اشاره شد. در عین حال، استفاده‌ی مهاجمان و شبکه‌های کلاهبرداری از فناوری‌های هوش مصنوعی، از جمله دیپ‌فیک، هویت‌های ساختگی و مهندسی اجتماعی پیشرفته، به عنوان یکی از چالش‌های مهم آینده‌ی صنعت مالی مطرح شد.

در بخش دیگری از مباحث، نقش هوش مصنوعی در تحول عملیات مالی و حرکت از فرآیندهای دستی و اتوماسیون‌های سنتی به سمت عملیات مبتنی بر هوش مصنوعی و عامل‌های هوشمند بررسی شد. هم‌چنین تغییر ماهیت محصولات مالی و ظهور دستیارها و عامل‌های مالی هوشمند، به عنوان یکی از روندهای مهم آینده این صنعت مورد توجه قرار گرفت.

از دیگر مباحث مطرح‌شده در این وبینار، تغییر مدل رقابت در صنعت مالی و اهمیت شکل‌گیری اکوسیستم‌های نوآوری بود. در این نشست تاکید شد که توسعه خدمات مالی هوشمند نیازمند ترکیبی از داده، زیرساخت، فناوری، نیروی انسانی متخصص، اعتماد مشتری و همراهی نهادهای تنظیم‌گر است و به همین دلیل، آینده‌ی نوآوری در این حوزه بیش از گذشته به همکاری و مشارکت میان بانک‌ها، فین‌تک‌ها، شرکت‌های فناوری، متخصصان و نهادهای ناظر وابسته خواهد بود.

این وبینار در نهایت با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه فعالان صنعت مالی به هوش مصنوعی به پایان رسید؛ تغییری که بر اساس مباحث مطرح‌شده، نباید تنها به افزودن یک قابلیت فناورانه به محصولات و فرآیندهای موجود محدود شود، بلکه نیازمند بازنگری در معماری کسب‌وکار، ساختار تصمیم‌گیری، مدل‌های حکمرانی و شیوه‌ی تعامل میان انسان و ماشین است.

برگزارکنندگان این دوره، برگزاری چنین نشست‌هایی را گامی موثر در مسیر آگاهی‌بخشی و توانمندسازی متخصصان و فعالان صنعت مالی برای مواجهه با تحولات و چالش‌های نوظهور در حوزه بانکداری دیجیتال و فین‌تک عنوان کردند؛ تحولاتی که در آن، ترکیب هوش مصنوعی و خدمات مالی بیش از پیش به یکی از عوامل تعیین‌کننده رقابت و بقا در بازار آینده تبدیل خواهد شد.